Sprawy Wschodu

W drugim odcinku cyklu „Czytamy Ukrainę” rozmawiamy z Aleksandrą Brzuzy, tłumaczką książki Łesia Bełeja „Plan naprawy Ukrainy” (wyd. Ha!art, 2023).
Osią rozmowy jest esej ukraińskiego pisarza i publicysty, który wskazuje na pakiet problemów współczesnej Ukrainy – od wyzwań instytucjonalnych i społecznych po pytania o przyszłość państwa funkcjonującego w warunkach wojny.

🎙 Rozmawiają: Bartosz Gołąbek i Aleksandra Brzuzy
🎧 Cykl: Czytamy Ukrainę / Sprawy Wschodu

W podcaście:
0:00 powitanie
2:07 wspomnienie Oli z wizyty w Baku
6:53 sytuacja języka rosyjskiego w Azerbejdżanie
10:30 najnowsze ataki rakietowe Rosji na Ukrainę
14:00 udział Oli w przekładzie prozy Łesia Bełeja
21:20 ostra satyra Bełeja na swoich ziomków
25:30 Bełej o sytuacji językowej Ukrainy
34:17 Bełej o korupcji w Ukrainie
41:30 o planach przejścia Ukrainy na alfabet łaciński
48:00 czy Ukraina może być wolna od Rosji pozostając przy j.rosyjskim
56:56 publicystyka Łesia Bełeja
1:02:10 „Pan Nikt kontra Putin” o oswajaniu Rosji

🎧 Muzyka w podcaście
Oryginalny dźwięk otwierający przygotowała dla nas Stefanova Music.
YouTube
⁠https://www.youtube.com/@stefanova.
Instagram
⁠https://www.instagram.com/stefanova.music/⁠

📚 Źródła i materiały wspomniane w odcinku
Plan naprawy Ukrainy – Łeś Bełej (wyd. Ha!art)
⁠https://www.sklep.ha.art.pl/
Materiał wideo
⁠https://youtu.be/S50M9hX9RrM?si=FGc4TZarQj7CnktO⁠
O produkcji dronów i problemie światłowodów w Ukrainie
⁠https://oboronka.mezha.ua/v-ukrajini-deficit-optovolokna-309156⁠
Protesty studenckie w Ukrainie w 2010 roku (BBC)
https://www.bbc.com/russian/international/2010/10/101012_ukraine_students_protest
Materiał wideo
⁠https://youtu.be/GGRXLJ5weNs?si=d5Hbd11b7czdWXY1⁠
Playlista muzyczna
⁠https://open.spotify.com/playlist/37i9dQZEVXbKkidEfWYRuD?si=5e582e671eec4278⁠

☕ Wesprzyj podcast Sprawy Wschodu
BuyCoffeeTo
https://buycoffee.to/sprawywschodu
Patronite
⁠https://patronite.pl/sprawywschodu

USA uderzają na Iran — państwo, z którym Mińsk rozwijał współpracę wojskową. Świat wchodzi w kolejną fazę eskalacji. W tym samym czasie Łukaszenka pojawia się w oborze i miesza widłami ściółkę dla cieląt.
W odcinku 247 „Czytamy po rosyjsku” Bartosz Gołąbek mówi o moskiewskim posiedzeniu 26 lutego i pogłębiającej się integracji z Rosją, o represjach i sprawie „Białoruskiego Hajuna”, o sytuacji więźniów politycznych oraz o wygaszaniu relokacji białoruskiego biznesu w Polsce.
Geopolityka i zootechnika. Kreml i obora.

🎙 Podcast można wspierać:
☕ BuyCoffeeTo: ⁠https://buycoffee.to/sprawywschodu
🎧 Patronite: ⁠https://patronite.pl/sprawywschodu
Zapraszamy do komentowania i kontaktu.

W odcinku:
0:00 powitanie – dziś wątki białoruskie
3:25 tydzień prezydenta Łukaszenki
8:26 roboczy jubileusz zjednoczeniowy w Moskwie
16:41 Łukaszenka fachowy jak zootechnik wizytuje fermę cieląt
20:50 geopolityczne widły białoruskiego reżimu
28:16 styczniowy raport Viasny na temat praw człowieka
40:21 sprawa Mikałaja Statkiewicza
43:57 wygaszenie białoruskiej relokacji biznesowej
49:57 „Pod szarym niebem” z nagrodą Czerwony Wrzos

Źródła wykorzystane w odcinku:
Pozirk
https://pozirk.online/ru/longreads/177636/
BELTA
⁠https://belta.by/president/view/sojuznyj-vektor-v-kremle-inspektsija-s-vilami-v-rukah-i-nagrady-zaschitnikam-otechestva-itogi-nedeli-766984-2026/#part2⁠
Wiasna
https://spring96.org/ru/news/119554
Plan B
https://planbmedia.io/important/research/relokaciya-zakonchilas-vpervye-za-poslednie-15-let-v-polshe-zakrylos-bolshe-belaruskih-kompanij-chem-otkrylos.html
Nasha Niva
https://nashaniva.com/ru/389367
Zerkalo
https://news.zerkalo.io/cellar/121509.html

Przed mikrofonem: Bartosz Gołąbek

W 246 odcinku łączymy cztery wątki, które pokazują region w czasie wojny i technologicznego przesilenia. Rozmawiamy o wojnie prowadzonej „za swoje” — o sytuacji, w której rosyjscy żołnierze coraz częściej doposażają się z własnych środków, i o tym, co mówi to o kondycji państwa takiego jak Rosja po 12 latach agresji na Ukrainę.
Następnie omawiamy, dlaczego Rosja wyraźnie odstaje dziś w wyścigu sztucznej inteligencji i jakie mogą być długofalowe konsekwencje tego zapóźnienia.
W trzeciej części przyglądamy się Dniu Języka Ojczystego w Białorusi — językowi jako przestrzeni tożsamości, ale i politycznej kontroli.
Na koniec przenosimy się do Izraela, gdzie funkcjonuje rosyjskojęzyczna diaspora jako największy postsowiecki mikrokosmos funkcjonujący poza obszarem byłego ZSRR

🎙️Przed mikrofonami Bartosz Gołąbek i Magdalena Paciorek
W podcaście:
00:00 powitanie
2:30 brutalny generał Demiurczew
5:17 Rosjanie walczą za SWOje
18:17 jak bardzo Rosja odstaje w projektach SI
31:15 krindżowa promocja języka ojczystego w Białorusi
39:10 wielobarwny rosyjskojęzyczny Izrael
55:17 raper Morgenshtern i jego polskie korzenie

Żródła

• Novaya Gazeta Europe – „У нас есть нейросети дома”
  ⁠https://novayagazeta.eu/articles/2026/02/19/u-nas-est-neiroseti-doma
• Nasha Niva
  https://nashaniva.com/ru/388667
• Tsargrad TV – „Война за свои”
  https://tsargrad.tv/articles/vojna-za-svoi-bojcy-tratjat-vyplaty-ne-vyhodja-iz-okopa-otkrovenija-s-fronta-kotorye-ne-ponravjatsja-tylovym-generalam_1561465
• Meduza
  https://meduza.io/feature/2026/02/20/a-potom-chto-s-nimi-delat-soberu-girlyandu-i-podaryu
• Newsru.co.il
  https://www.newsru.co.il/community/18feb2026/netanya_ru.html

🎙 Jeśli cenicie Państwo nasze materiały i chcecie wspierać rozwój podcastu zapraszamy:
☕ Buy Coffee To
https://buycoffee.to/sprawywschodu
🎧 Patronite
https://patronite.pl/sprawywschodu
Dziękujemy za wsparcie i zapraszamy do obserwowania „Spraw Wschodu” na Spotify.

W 245 wydaniu „Czytamy po rosyjsku” przyglądam się Rosji w lutym 2026 roku — państwu funkcjonującemu w logice wojny, które jednocześnie negocjuje, mobilizuje i coraz wyraźniej zużywa się od środka. Zaprasza Bartosz Gołąbek

W odcinku:
1:10 podziękowania dla patronów
5:00 rocznica śmierci Aleksieja Nawalnego
8:57 najnowsza inicjatywa Julii Nawalnej
14:27 trzy korytarze negocjacji „pokojowych”
23:56 na ile Rosji starczy ludzi do uzupełniania wojennych strat
31:40 Kenijczycy na rosyjskiej wojnie
36:12 kryzys infrastrukturalny w mieście złota na Syberii
41:20 nowe napaści na szkoły i reakcja państwa

Źródła:
🔹 Trzy korytarze negocjacyjne – techniczny, polityczny i ekonomiczny impas rozmów rosyjsko-ukraińskich
Re:Russia: ⁠https://re-russia.net/analytics/0386/
🔹 Czy Rosji starczy żołnierzy? – realne straty, tempo rekrutacji i problem jakości kadr
Analiza zasobów:
https://carnegieendowment.org/ru/russia-eurasia/politika/2026/02/russia-internal-resources-war
Wątek werbunku cudzoziemców:
https://www.rbc.ru/politics/11/02/2026/698c276e9a7947b6d9dda382
Materiał wideo: ⁠⁠https://www.youtube.com/watch?v=21_MLbYzmyg⁠⁠
🔹 Komunalny kolaps w „złotym” Bodajbo – infrastruktura w cieniu wojny
https://www.sibreal.org/a/potom-voyna-i-vse-deneg-net-kommunalnyy-kollaps-v-zolotom-gorode-bodaybo/33676413.html
🔹 Fala ataków na szkoły i monitoring uczniów – profilaktyka czy reakcja strachu?
https://verstka.media/kak-shkoly-reagiruyut-na-volnu-napadenij
Czarny notes: ⁠https://black-book.wiki/search/case

Rosja negocjuje, rekrutuje i kontroluje — ale równocześnie mierzy się z erozją infrastruktury i napięciem społecznym.

Jeśli chcesz wesprzeć rozwój podcastu „Sprawy Wschodu”:
➡ Patronite: ⁠https://patronite.pl/sprawywschodu
➡ Buy Coffee To: ⁠https://buycoffee.to/sprawywschodu

Dziękujemy za każde wsparcie!

W tym odcinku podcastu na kanale Sprawy Wschodu wyjątkowo nie „czytamy po rosyjsku”, lecz proponujemy czytanie Ukrainy – jako próbę otwarcia nowej audio-przestrzeni rozmowy o wojnie, języku i doświadczeniu współczesności.
Bartosz Gołąbek rozmawia z Aleksandrą Brzuzy – rusycystką, tłumaczką literatury współczesnej, wykładowczynią, pasjonatką kina i muzyki rockowej, wielokrotnie obecną na wschodnich rubieżach Europy, w Rosji, na Białorusi, a przede wszystkim w Ukrainie.
Rozmawiamy o Ukrainie przez pryzmat historii współczesnej, literatury i języka, a także o tym, jak opowiadać wojnę bez estetyzacji i uproszczeń. Punktem wyjścia są fragmenty książki Brud (Khaki) autorstwa Siergieja Siergiejewicza „Sajgona”, w przekładzie Aleksandry Brzuzy. Książka została wydana w 2024 roku nakładem krakowskiej oficyny Ha!art.
To literatura surowa i bezkompromisowa, posługująca się językiem wojny i jej zaplecza – językiem, którego nie sposób wygładzić.

⚠️ Uwaga: w cytowanych fragmentach pojawia się nienormatywna leksyka, obecna w oryginale i zachowana w przekładzie jako element świadectwa i integralna część narracji.

Do formuły „Czytamy po rosyjsku” wracamy już w kolejnym tygodniu. Zapraszamy do słuchania, komentowania i dzielenia się refleksjami.

https://www.sklep.ha.art.pl/pl/p/Sergiej-Sergiejewicz-Sajgon-Brud-khaki%2C-tlum.-Aleksandra-Brzuzy/612

Teledyski w reżyserii Aleksandry Brzuzy:
Stefanova & Diamenti, Świeżością: https://www.youtube.com/watch?app=desktop&v=rOWi0BXv_Ec&list=RDrOWi0BXv_Ec&start_radio=1
Stefanova Kobietki Paznokietki https://m.youtube.com/watch?v=NYPUAVkhoYI&list=RDNYPUAVkhoYI&start_radio=1&pp=ygUVc3RlZmFub3ZhIHBhem5va2lldGtpoAcB0gcJCZEKAYcqIYzv
Renola Guna – Namiętność Bohuna https://www.youtube.com/watch?v=Fx6KAQuLWZs

Postaw nam kawę: https://buycoffee.to/sprawywschodu

244. Czytamy po rosyjsku

Bartosz Gołąbek mówi o kobiecym tenisie i Australian Open jako punkcie wyjścia do refleksji nad granicami neutralności w sporcie. Analizuje postawę Aryna Sabalenka, zestawiając sportowe deklaracje z politycznym i symbolicznym kontekstem, w jakim dziś funkcjonują zawodniczki z Europy Wschodniej.

W dalszej części odcinka o rosyjskiej platformie demokratycznej przy Parliamentary Assembly of the Council of Europe, napięciom wewnątrz rosyjskiej opozycji oraz pytaniu o reprezentowanie „antywojennej Rosji”. Następnie werbunek studentów na wojnę przez uczelnie i narastającą kontrolę nauki i badań, pokazując, jak sport, edukacja i nauka zaczynają funkcjonować według tej samej logiki państwa wojennego.
Zaprasza Bartosz Gołąbek

Spis treści:
0:00 powitanie i wprowadzenie
1:58 Australian Open i konflikt moralny gwiazd tenisa
20:34 pierwsze spotkanie rosyjskiej platformy w Zgromadzeniu Parlamentarnym Rady Europy
35:19 oblana sesja = bilet na wojnę
42:16 badania naukowe z „towarzyszem majorem” na kolanach

Źródła i materiały wykorzystane w odcinku
Tenis / Australian Open
Sport.ru — finał Australian Open: Sabalenka – Rybakina
⁠https://www.sport.ru/tennis/tennis-australian-open-final-sobolenko-rybakina-pryamaya-translyatsiya/article639649/
SportArena.kz (Threads) — kontekst sportowy i reakcje
⁠https://www.threads.com/@sportarena_kz/post/DULGliMiKG-⁠
Konferencje prasowe i wypowiedzi:
⁠https://www.youtube.com/watch?v=hl9fPrsy8Ls⁠
⁠https://www.youtube.com/watch?v=d6fgxoxsbPo⁠
Rosja: studenci i werbunek na wojnę
Projekt „Черта” — Nie zdałeś sesji? Weź do ręki drona
https://cherta.media/story/ne-sdal-sessiyu-beri-v-ruki-dron/
Rosja: nauka, badania i kontrola państwa
T-Invariant — „Nieokiełznani bojownicy”: FSB i kontrola nad nauką
https://t-invariant.org/2025/02/niokrotimye-bojtsy-u-fsb-poyavyatsya-svoi-gosuslugi-dlya-kontrolya-za-uchyonymi-2/
Rosja: opozycja i PACE
Meduza — platforma rosyjskiej opozycji przy Zgromadzeniu Parlamentarnym Rady Europy
⁠https://meduza.io/feature/2026/01/30/v-strasburge-vpervye-sobralas-platforma-rossiyskoy-oppozitsii-pri-pase

Wesprzyj „Sprawy Wschodu”
Jeśli chcesz wesprzeć powstawanie podcastu Sprawy Wschodu i kolejnych odcinków „Czytamy po rosyjsku”, możesz to zrobić tutaj:
☕ Buy Coffee To
⁠https://buycoffee.to/sprawywschodu
❤️ Patronite
⁠https://patronite.pl/sprawywschodu
Dziękuję za każde wsparcie — pozwala ono rozwijać projekt i zachować jego niezależny charakter.

W 243 wydaniu podcastu „Czytamy po rosyjsku” przyglądamy się Kaukazowi – od Czeczenii, przez Południową Osetię, po szerszy kontekst regionalny.

Analizujemy wypowiedzi Adama Delimchanowa o „tradycji” i kontroli Czeczenów żyjących poza republiką, osadzając je w kontekście napięć wokół władzy w Czeczenii, presji społecznej wobec kobiet oraz aktywności czeczeńskiej emigracji. Następnie omawiamy umizgi Zacharowej do rządu Gruzji i dymisję rządu Południowej Osetii, pytania o rozliczenie rosyjskich środków finansowych i kalendarz polityczny przed wyborami prezydenckimi. Całość domyka refleksja nad mechanizmami władzy i lojalności na peryferiach imperium.

🎙 Przed mikrofonami: Bartosz Gołąbek i Magdalena Paciorek

0:20 staż merytoryczny w Sprawach Wschodu wokół tematyki Ukraińskiej
2:10 rosyjska delegacja w Zgromadzeniu Parlamentarnym Rady Europy
5:27 sytuacja Czeczenek i lokalne tradycje
15:13 Delimchanow przejmuje inicjatywę
26:50 Marii Zacharowej umizgi do gruzińskiego rządu
36:06 skandale korupcyjne w Cchinwali (Południowa Osetia)

🌍 Strona projektu:
⁠https://sprawywschodu.online⁠

🤝 Wsparcie projektu „Sprawy Wschodu”:
Jeśli uważasz, że ta praca ma sens, możesz wesprzeć nas tutaj:
BuyCoffeeTo: ⁠https://buycoffee.to/sprawywschodu
Patronite: ⁠https://patronite.pl/sprawywschodu⁠

Źródła i materiały:
SOVA (Tbilisi): Delimchanow o „tradycjach” poza Czeczenią
⁠https://sovanews.tv/2026/01/10/delimhanov-o-planah-sosredotochitsya-na-tradicziyah-sredi-chechenczev-za-predelami-chechni/⁠
Materiał wideo – wywiad z Anzorem Maschadowem
⁠https://www.youtube.com/watch?v=uunv_it3EG4⁠
Kavkaz.Realii: czeczeńskie kobiety w 2025 roku – przemoc i brak ochrony poza regionem
⁠https://www.kavkazr.com/a/chechenskie-zhenschiny-v-2025-m-tragedii-nasilie-i-otsutstvie-zaschity-za-predelami-regiona/33631666.html⁠
JAMnews: przyczyny dymisji rządu Południowej Osetii
⁠https://jam-news.net/ru/%D0%B2-%D1%87%D0%B5%D0%BC-%D0%BF%D1%80%D0%B8%D1%87%D0%B8%D0%BD%D0%B0-%D0%BE%D1%82%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%BA%D0%B8-%D0%BA%D0%B0%D0%B1%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B0-%D1%8E%D0%B6%D0%BD%D0%BE%D0%B9-%D0%BE/⁠
BFM.ru – tło polityczne w Południowej Osetii
⁠https://www.bfm.ru/news/596052⁠
Materiał wideo – Południowa Osetia wiadomości
⁠https://www.youtube.com/watch?v=fOB77du5fzA⁠
Echo Kavkaza: Gruzja i narracja o współpracy z Rosją
⁠https://www.ekhokavkaza.com/a/zaharova-v-gruzii-vsyo-boljshe-storonnikov-sotrudnichestva-s-rossiey/33657409.html⁠
Instagram – Limda (Albina) Ibragimova
⁠https://www.instagram.com/p/DS73O4yiO5F/

Rekrutujemy do redakcji Spraw Wschodu na praktyki / staż

Szukamy osoby zainteresowanej Ukrainą, która nie boi się mikrofonu i chce współtworzyć autorski, ekspercki projekt medialny: podcast i redakcję Spraw Wschodu.

Forma pracy: online
Doświadczenie medialne: niewymagane

Kogo szukamy?
– osoby głęboko zainteresowanej Ukrainą (dzieje, współczesność, kultura, społeczeństwo)
– osoby, która swobodnie czuje się przy mikrofonie i w wystąpieniach publicznych
– osoby komunikatywnej, odpowiedzialnej i gotowej do nauki
– doświadczenie w mediach nie jest konieczne

Czego się u nas nauczysz?
– pracy przy podcaście i w autorskim projekcie eksperckim
– planowania i tworzenia treści analitycznych i popularyzatorskich
– pracy z mediami i narzędziami AI
– podstaw montażu audio
– pracy zespołowej i pod presją czasu

Organizacja i rekrutacja

– staż / praktyka bezpłatna
– projekt ma charakter ekspercki i autorski (nie jesteśmy redakcją komercyjną ani korporacyjną)
– zainteresowanych prosimy o kontakt w dowolnej formie
– wybrane osoby poprosimy o CV i krótki list motywacyjny
– do wybranych kandydatów wyślemy krótkie zadanie testowe
– z wybranymi i zainteresowanymi po tym etapie osobami spotkamy się online i ustalimy zasady współpracy
– zastrzegamy sobie prawo do kontaktu wyłącznie z wybranymi osobami

Zainteresowani? Odezwijcie się do nas

To jubileuszowy odcinek podcastu.
Wchodzimy w 6. rok „Czytamy po rosyjsku”. Wydanie 242.
Rozmawiamy o wojnie z perspektywy presji, ale nie tylko frontu. Zaczynamy od zimy – jako czynnika materialnego i logistycznego – a następnie przechodzimy do morale, zmęczenia społecznego i politycznych ograniczeń.
Analizujemy czynniki nacisku działające równocześnie na Ukrainę i Rosję: zasoby, czas, odporność społeczeństw, kalkulacje elit i granice wytrzymałości systemów. Bez uproszczeń, bez propagandowych skrótów – rozmowa o wojnie jako procesie wyczerpywania.

🎙️ Rozmawiają: Bartosz Gołąbek i Marcin Strzyżewski
📌 6 lat podcastu „Czytamy po rosyjsku”

🗳️ Głosowanie – Osobowość Roku (Nauka) Bartosz Gołąbek – adiunkt w Katedrze Kultury Słowian Wschodnich Instytutu Filologii Wschodniosłowiańskiej Uniwersytet Jagielloński, Kraków.
Plebiscyt organizowany przez Gazetę Krakowską.
👉 https://gazetakrakowska.pl/dr-bartosz-golabek/pk/8480511

☕ Wsparcie podcastu
Patronite: ⁠https://patronite.pl/sprawywschodu
⁠Buy Coffee To: ⁠https://buycoffee.to/sprawywschodu

Boże Narodzenie w barwach khaki – jak Rosyjska Cerkiew Prawosławna mówi dziś o wojnie, państwie i „tradycyjnych wartościach”? Analiza świątecznych wystąpień patriarchy Cyryla, decyzji instytucjonalnych i roli Cerkwi w systemie władzy w Rosji.

🎙️ Prowadzi: Bartosz Gołąbek | Podcast Czytamy po rosyjsku
📅 Nagranie: 12 stycznia 2026

00:00 Wprowadzenie
2:15 Kontekst odcinka – domniemane poparcie dla cerkwi
3:46 Patriarchat wojenny
8:46 TASS pyta Patriarchę Cyryla
19:22 Благими намерениями – książka o cerkwi Kseni Łuczenko
31:31 o poglądach Metropolity Tichona (Szewkunowa)
39:22 nowy cennik usług rytualnych

Źródła i materiały:

Current Time – RCP i polityka
https://www.currenttime.tv/a/russia-church-orthodox/33631123.html
Zona Media – moliebien o „wразумлении”
https://zona.media/article/2026/01/11/vrazumlenie
Nowaja Gazieta – „Dwie cerkwie, dwa oblicza i dwie wiary”
https://novayagazeta.ru/articles/2025/12/27/dve-tserkvi-dva-litsa-i-dve-very
Nowaja Gazieta Europa – „Boże Narodzenie w kolorze khaki”
https://novayagazeta.eu/articles/2026/01/09/rozhdestvo-tsveta-khaki
Patriarchia.ru – materiał wideo RCP
https://www.patriarchia.ru/article/119155?video=true
Ridl.io – „Kremlowska kaznodzieja”
https://ridl.io/ru/kremlevskaya-propoved/
YouTube – materiał źródłowy
https://www.youtube.com/watch?v=9FAl6zI1M2I&t=2288s
Oświadczenie ZP OBWE nt. rosyjskiego ataku na Ukrainę
https://www.oscepa.org/en/news-a-media/press-releases/2026/statement-of-the-parliamentary-support-team-for-ukraine-on-russias-overnight-attack-on-ukrainian-civilians-and-infrastructure

Wsparcie kanału:
☕ Buy Coffee To: https://buycoffee.to/sprawywschodu
❤️ Patronite: https://patronite.pl/sprawywschodu