Od września 2026 roku Sprawy Wschodu w nowym formacie.
Na Spotify i YouTube nadal znajdziecie otwarte odcinki podcastu, tak jak dotąd. Zmienia się to, co za nimi stoi: każdy odcinek otwarty będzie fragmentem dwóch większych, pełnych analiz, które w całości opublikujemy dla Patronów na Patronite.
Nic nie znika, dochodzi głębsza warstwa dla tych, którzy chcą pójść dalej niż pozwala na to pojedynczy odcinek.
Pełne dwie analizy będą dostępne w subskrypcji od 25 złotych miesięcznie, publikowane dwa razy w miesiącu.
Etnograficzny słownik wojny — projekt Aleksandry Archipowej i Jurija Łapszyna, oparty na ponad siedmiu tysiącach pism rosyjskich żołnierzy i ich rodzin do Rzeczniczki Praw Człowieka. To nie jest słownik w klasycznym rozumieniu tego słowa. To portret wojny skreślony pojęciami i praktykami państwa, które nie ma języka na własne zbrodnie — więc język ten wytworzyli sami poszkodowani, w okopach, kodem zapożyczonym z więzienia i podwórka.
Czytamy ten materiał, żeby zrozumieć, jak działa przemoc od środka. Jak mówi Archipowa: zrozumieć nie znaczy zaakceptować.
0:00 Wstęp 2:10 Kontekst 9:05 Uwaga wstępna: dlaczego w ogóle o tym mówimy 11:58 Antyjęzyk — teoretyczny rdzeń projektu 14:49 Nieoczekiwana genealogia: prawa covidowe 16:18 Dwie zasady zbrodniczej dla samej siebie armii 20:04 Dlaczego front stoi — bo tak działa ten układ 21:45 Nieobecność Ukrainy — najgłębsze przemilczenie 25:00 Podstawowe pojęcia śmierci i przemocy wewnętrznej 26:30 Pseudonim jako instytucja obowiązkowa 27:00 SOCZ i ewolucja kodów liczbowych 29:23 Baza „Ałuszta” i gamifikacja wojny 30:10 Słowa, które zmieniły znaczenie 31:10 Ekonomia wymuszeń i „czarne wdowy” 33:23 Wielodzietność — paradoks polityki demograficznej 35:07 Jeńcy — „kwarantanna” bez rehabilitacji 36:15 Puenta 40:47 Słownik pojęć 43:47 Zakończenie
Wojenna lekcja przetrwania – Rosja, Ukraina, Polska w cieniu bieżących wydarzeń
264 wydanie podcastu Czytamy po rosyjsku prowadzą wspólnie Bartosz Gołąbek i Marcin Strzyżewski. Bartosz Gołąbek to gospodarz podcastu, rusycysta, akademik i wykładowca, który od dwustu sześćdziesięciu czterech odcinków czyta i analizuje z Państwem oryginalne teksty rosyjskojęzyczne, szukając w nich tego, co mówią o władzy, języku i współczesności.
Marcin Strzyżewski to dziennikarz i reporter, absolwent kultury Rosji i narodów sąsiednich Uniwersytetu Jagiellońskiego, autor książek o Rosji i Białorusi, na co dzień relacjonujący wydarzenia ze Wschodu dla stu pięćdziesięciu tysięcy widzów na własnym kanale. W tym odcinku rozmawiamy o sprawach bieżących na linii Rosja–Ukraina–Polska, a punktem wyjścia do dyskusji o odporności, przygotowaniu i funkcjonowaniu społeczeństwa w warunkach wojny jest najnowsza książka Marcina, „Wojenna lekcja przetrwania”. Książkę można kupić tutaj: https://www.naffy.io/marcin-strzyzewski/wojenna-lekcja-przetrwania-wb4 Przypominamy też, że od września podcast wchodzi w nowy, dwupoziomowy model funkcjonowania: odcinki otwarte pozostają na Spotify i YouTube, a dla patronów przygotowujemy dodatkową, pogłębioną analizę. Więcej informacji i zapis na newsletter na stronie sprawywschodu.online.
Dziękujemy za wsparcie projektu Sprawy Wschodu w serwisach:
Buy Coffee To: https://buycoffee.to/sprawywschodu Patronite: https://patronite.pl/sprawywschodu Więcej o projekcie: https://sprawywschodu.online
Czytamy po rosyjsku — wydanie 263 Przed mikrofonem Bartosz Gołąbek. Litwa, Łotwa, Estonia: trzy kraje, jedna presja, która nadchodzi znad morza, od Białorusi i z wewnątrz. W tym wydaniu czytamy, co o regionie piszą i mówią sami jego mieszkańcy po rosyjsku: o pomniku, który jedni nazywają historią, a inni „historycznym chuligaństwem”, o teatrze w Rydze walczącym o prawo do własnego języka, o granicach, które zamykają się i otwierają w rytmie nastrojów Moskwy, i o białoruskiej telewizji przekonującej widzów, że Zachód szykuje krajom bałtyckim wyludnienie. Na koniec, jak zawsze, kolejna litera Alfabetu Ukrainy w felietonie Nikodema Cudzicha. W podcaście: 0:00 powitanie i wprowadzenie 3:41 o nowej formule podcastu od września 2026 4:55 Litwa 25:53 Łotwa 47:05 Estonia 1:02:22 felieton Nikodema Cudzicha litera „i”
EP. 262 | Po co Rosji Królewiec. 80 lat Kaliningradu Przed mikrofonem Bartosz Gołąbek. Kaliningrad świętuje osiemdziesiąt lat. Czytamy, co rosyjska władza mówi o tym mieście w roku jubileuszu — i słuchamy, czego boją się sami Rosjanie, gdy rozmawiają o nim między sobą. Na forum Klubu Wałdaj, trzy dni przed naszym nagraniem, padło pytanie: czy Kaliningrad skończy jako zapomniana peryferia? I czy zostaniemy sami na brzegu tej bałtyckiej kałuży? Zaglądamy też do ich własnego rocznika statystycznego — także tam, gdzie zostawia białe plamy. W odcinku felieton Nikodema Cudzicha z cyklu Alfabet Ukrainy — litera Y, Yrij (1:09:00)
0:00 wprowadzenie 1:18 o przyszłości podcastu od września 2:33 o historii powstania i nazwie Królewca 10:55 o trudnej miejskiej tożsamości i historii 19:14 po co Rosji Kalinigrad – beczka prochu i kosztów 20:50 konferencja Klubu Wałdajskiego w Królewcu 31:53 „zostawmy choćby cyfrową furtkę polskiej młodzieży” 34:25 jak mówi i myśli o Królewcu Moskwa 41:15 oficjalne statystyki i białe plamy 48:51 jubileusz 80-lecia rosyjskiego Kaliningradu 55:45 codzienne życie kaliningradczyków 1:05:00 podsumowanie 1:09:00 felieton Nikodema Cudzicha – litera Y
Kazań bywa nazywany trzecią stolicą Rosji. Moskwa uczyniła z Kazania główne narzędzie polityki wobec świata islamskiego: forum gospodarcze z udziałem blisko stu krajów, Stolica Kultury Świata Islamskiego 2026, scena szczytów BRICS i ASEAN. Żaden z 57 krajów Organizacji Współpracy Islamskiej nie przystąpił do zachodnich sankcji wobec Rosji. W odcinku przyglądamy się temu mechanizmowi — i temu, jak wygląda Kazań poza protokołem: drony pięć dni przed szczytem, kolejki po benzynę, galerie handlowe w kryzysie, sztafeta zmilitaryzowana z symulatorem drona i punktem werbunkowym Korpusu Afrykańskiego. A obok — festiwal książki, festiwal lalek, film o tatarskim słowiku i Rok poety Tukaja. I paradoks: język arabski wchodzi do rosyjskich szkół od września 2026. Tatarski — język rdzennej muzułmańskiej ludności Tatarstanu — został ze szkół wypchnięty w 2017. Ta sama logika, dwa różne zastosowania islamu.
Przed mikrofonem: Bartosz Gołąbek.
W audycji: 0:00 wprowadzenie 2:06 sprawa odebrania Orderu Orła Białego prezydentowi Ukrainy 7:02 Kazań miasto politycznie uniwersalne 11:50 Kazań znaczy kocioł – z historii miasta 22:31 stolica Tatarstanu jako laboratorium geopolityczne 35:10 człowiek Kazania w rządzie Rosji – Marat Husnullin 44:14 przegląd informacji z lokalnych mediów Kazania 51:42 tatarska kultura, pamięć i nostalgia 57:32 odejść od tatarskiego, włączyć arabski 1:02:00 podsumowanie
W 260 wydaniu podcastu Bartosz Gołąbek i Magdalena Paciorek czytają rosyjskojęzyczne źródła o regionie, który w cieniu wojny w Ukrainie rzadko trafia na pierwsze strony – a właśnie teraz dzieje się tam wiele.
Aresztowania muzułmańskich duchownych w kilku rosyjskich miastach jednocześnie, sprawa byłego wicepremiera Czeczeńskiej Republiki Iczkerii Rusłana Kutajewa i jego kontrowersyjnych wypowiedzi, pytanie o to, co pozostaje, gdy państwo usuwa własnych pośredników między sobą a społecznością. Pamięć dziewiętnastowiecznego wygnania kaukaskich muzułmanów do Imperium Osmańskiego – i tegoroczne obchody 162. rocznicy zakończenia Wojny Kaukaskiej w Nalczyku, gdzie dwa tysiące osób zebrało się przy pomniku Drzewo Życia mimo gróźb ze strony służb. Najnowszy biuletyn Centrum „Memoriał” z nieoczywistymi danymi: Kaukaz Północny jest proporcjonalnie najmniej wojskowym regionem Federacji Rosyjskiej. Co za tym stoi? Nastolatki ścigane na południu Rosji i Kaukazie pod zarzutem terroryzmu. I otwarcie sezonu kurortów 2026 w Kraju Krasnodarskim i na Krymie – te same ziemie, dwie zupełnie różne warstwy rzeczywistości. Odcinek zamyka felieton Nikodema Cudzicha z cyklu „Alfabet Ukrainy” – tym razem litera Z.
W audycji: 0:00 powitanie 0:40 o nadchodzących zmianach w podcaście 3:52 prześladowania nastolatków z Południa Rosji 12:45 areszty i zatrzymania muzułmańskich duchownych 18:37 problemy z reprezentacją – sprawa Rusłana Kutajewa 29:49 zakazana pamięć Adygów – marsz pamięci w Nalyczku 44:10 sezon wakacyjny zagrożony 55:03 pożegnanie 55:52 felieton Nikodema Cudzicha – Zełenski
6 czerwca, w Dniu Języka Rosyjskiego, minister Ławrow mówił o pięknie języka Puszkina — i w tym samym przemówieniu uczynił z niego warunek zakończenia wojny. Język jako kazus belli. Punktem wyjścia tego wydania jest forum w Petersburgu — dawne rosyjskie Davos, dziś platforma dyplomacji. Przez jego pryzmat i kilkanaście rosyjskich źródeł pytamy: jak naprawdę działa rosyjska polityka zagraniczna i czy rządzą nią już tylko żołnierze? W odcinku: Zacharowa o „schematozie” i groźba wobec Polski, Litwy i Norwegii; ambasador Kielin w Sky News i Nikonow w rosyjskim podcaście; Armenia pod presją; Rosja w Afryce; miękka siła i Teatr Bolszoj; dyplomacja jako niedoceniana maszyna — oraz klamra z dnia nagrania: list Zełenskiego do Putina. Zaprasza Bartosz Gołąbek
W podcaście: 1:06 o planach podcastu Czytamy po rosyjsku na przyszłość 1:56 apel do młodych dyplomatów – uczcie się języka rosyjskiego 💡 4:16 Petersburg: „pragmatyczny dialog” czy straszenie? 6:43 Maria Zacharowa straszy siłami strategicznymi 12:08 Ambasador Kielin i Wiaczesław Nikonow z atomową narracją 21:20 rosyjska literatura na wyposażeniu rosyjskich dyplomatów 27:31 dyplomacja wobec bliskiego sąsiedztwa 31:20 Rosja w Afryce – chaos 35:22 Miękka siła Rosji 37:03 język rosyjski jako broń polityczna 37:59 Ławrow atakuje językiem rosyjskim 43:48 profesjonaliści na dyplomatycznych stanowiskach ogniowych 50:30 czym jest wielobiegunowy świat 53:45 list Zełenskiego do Putina i rosyjska reakcja
— Sprawy Wschodu: buycoffee.to/sprawywschodu patronite.pl/sprawywschodu sprawywschodu.online
Armenia wchodzi w wybory parlamentarne 7 czerwca w stanie głębokiej niepewności — i w poczuciu bezprecedensowej szansy. Kraj, który w ciągu trzech lat stracił Karabach, konsekwentnie ogranicza zależność od Rosji i zbliżył się do Unii Europejskiej. Czy projekt „Realnej Armenii” Nikola Pashinyana wygra z opozycją, która mówi językiem historycznych krzywd? W tym odcinku czytam rosyjskojęzyczne teksty ormiańskich i rosyjskich mediów, sięgam po dokumenty wewnętrzne Kremla ujawnione przez Centrum Dosier, a do tego — fragmenty wywiadów z kluczowymi postaciami tej kampanii: Alenem Simonyanen (Deutsche Welle, rozm. Konstantin Eggert), Robertem Koczarianem (RTVI) i nagranie ze spotkania Pashinyan–Putin na Kremlu z 1 kwietnia 2026. Szczyt Europejskiej Wspólnoty Politycznej w Erywaniu, Macron śpiewający Aznavoura, Zelenski w Armenii, Trasa Trumpa, rosyjskie zakazy importu wina i koniaku, operacja polityczna Kremla opisana w przeciekłych dokumentach — i pytanie, które Armenia zadaje sobie przy urnach: czy można zbudować państwo nie na traumie, lecz na możliwości? Na zakończenie — felieton Nikodema Cudzicha z cyklu Alfabet Ukrainy: litera Ż — Żdun. Zaprasza Bartosz Gołąbek.
W podcaście: 0:41 o kierunku rozwoju podcastu 2:41 Armenia po Karabachu 7:43 kto startuje – mapa wyborów 11:32 Paszynian na Kremlu 21:32 przecieki i brutalna kampania wyborcza 27:17 Europa odwiedza i kusi Armenię 35:15 głos opozycji: Robert Koczarian 41:03 Realna Armenia vs. Armenia Historyczna wg Alena Simonyana 45:47 Armenia chce żyć przyszłością 49:28 felieton Nikodema Cudzicha „Alfabet Ukrainy” Ż – żdun
ŹRÓDŁA I LINKI WYWIADY Alen Simonyan — Deutsche Welle po rosyjsku, rozm. Konstantin Eggerthttps://www.youtube.com/watch?v=BYp_2gujyJM Robert Koczarian — RTVIhttps://youtu.be/lt1BKN3kxqk?is=YollMvBhOAB4R_Ff Spotkanie Pashinyan–Putin, Kreml, 1 kwietnia 2026https://www.youtube.com/watch?v=81oNPxRPXEM YOUTUBE https://www.youtube.com/watch?v=9kdwL7seahk https://www.youtube.com/watch?v=5cX9_DyOd8U https://www.youtube.com/watch?v=PYh7zgWYzNk https://www.youtube.com/watch?v=Om50I-_mtwY ARTYKUŁY I STRONY https://arvak.am/ru/выборы-без-выбора-почему-кампания-2026-го/ https://www.aysor.am/ru/news/2026/05/26/%D0%A2%D0%B5%D1%80-%D0%93%D1%83%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8F%D0%BD/2423324 https://news.mail.ru/politics/71025020/ https://www.currenttime.tv/a/v-rossii-zapretili-prodazhu-vina-i-konyaka-armyanskih/33763169.html https://www.currenttime.tv/a/putin-ugrozhaet-napryamuyu-pryamym-tekstom-ruben-megrabyan-analiziruet-poslednie-zayavleniya-rossii-v-adres-armenii/33755077.html https://newsarmenia.am/news/armenia/pashinyan-nameren-pomeshat-lukashenko-ispolzovat-eaes-protiv-armenii/ https://www.currenttime.tv/a/sammit-armenii-es/33750517.html https://armenpress.am/ru/article/1250511 https://www.currenttime.tv/a/pochemu-nikol-pashinyan-prizyvaet-k-otstavke-katolikosa-garegina-ii/33759477.html https://style.news.am/rus/news/114332/pretenziya-na-al-kapone-ili-kospleiy-brezhneva-kak-virusniye-elementiy-garderoba-mogut-razrushit-khrupkiiy-obraz-politika.html https://novostink.ru/novosti-armenii/glava-minoborony-predstavil-novyj-gerb-vs-armenii/ https://novayagazeta.ru/articles/2026/05/28/ves-etot-dzhaz https://fip.am/ru/48163 https://www.instagram.com/reel/DY22HlysYpR/?igsh=MTRlMno4ZmE3cjZ0bQ==
WESPRZYJ PROJEKT ☕ Buy Coffee To:https://buycoffee.to/sprawywschodu ❤️ Patronite: https://patronite.pl/sprawywschodu sprawywschodu.online
Jak rosyjskie media budują w maju 2026 r. obraz Polski jako kraju frontowego, zdradzającego Ukrainę i prześladującego przyjaciół Rosji? I dlaczego w tym samym maju rosyjskojęzyczna prasa emigracyjna z szacunkiem pisze o polskim kinie — a na gali w Cannes spotykają się drogi Pawła Pawlikowskiego i Andrieja Zwiagincewa? W odcinku: karetki w Rzeszowie jako „dowód” udziału NATO w wojnie, zwalniani lekarze z Ukrainy i zero punktów od ukraińskiego jury na Eurowizji, postrzelony Białorusin i anatomia operacji informacyjnej, sprawa archeologa Butiagina i szpiegów ABW, Ziobro jako „biegłyj” i Artiemij Lebiediew bez wizy Schengen, zjazd historyków w Baranowie Sandomierskim i cień Wołynia, nekrolog Piesiewicza w „Kommersancie” oraz Cannes 2026 — Pawlikowski, Zwiagincew i apel do Putina ze sceny. Po podcaście zapraszamy na felieton Nikodema Cudzicha z cyklu Alfabet Ukrainy — literka Є, Je Bali. Do słuchania zaprasza Bartosz Gołąbek. Wsparcie projektu: 🟢 Patronite — patronite.pl/sprawywschodu 🟡 Buy Coffee To — buycoffee.to/sprawywschodu 🌐 sprawywschodu.online
W odcinku: 1:41 Wprowadzenie 4:41 Komsomołka: Polska kraj walczący i frontowy 9:13 Rossijskaja Gazieta: Polska zdradza Ukrainę 13:20 Rosyjska sekcja BBC: obszerny reportaż z Baranowa Sandomierskiego 19:44 Radio Svoboda: Polska wyłapuje rosyjskich szpiegów 21:18 Kommersant: archeolog Butiagin o więzieniu w Polsce 24:12 Rossijskaja Gazieta o ucieczce Zbigniewa Ziobry 29:17 Kommersant drukuje wspomnienie Krzysztofa Piesiewicza 31:23 Cannes dla Pawlikowskiego i Zwiagincewa 44:08 felieton Nikodema Cudzicha „Alfabet Ukrainy”
