Sprawy Wschodu

Dmitrij Głuchowski udostępnił za darmo powieść „Rejestracja” o rodzinie żołnierza kontraktowego i walce o świadczenia. Spór, który wywołała, szybko przestał dotyczyć książki — i wrócił do pytania, kto ma prawo oceniać tych, którzy zostali w Rosji.
Pełna, godzinna analiza tematu — rosyjska emigracja jesienią 2026: redakcje, twórcy, polityka i państwo wobec wyjeżdżających — jest od dziś dostępna dla patronek i patronów Spraw Wschodu na Patronite.
Jak to działa: dwa duże wydania w miesiącu, godzinne, z materiałem audio i pełną bibliografią, dostępne wyłącznie dla patronów. Do każdego jedno krótkie wydanie otwarte, takie jak to. Wsparcie od dwudziestu pięciu złotych miesięcznie: patronite.pl/sprawywschodu
Przed mikrofonem Bartosz Gołąbek

📎 Źródła omawiane w odcinku:
– Liza Birger, Meduza, 24.09.2026: https://meduza.io/feature/2026/09/24/roman-dmitriya-gluhovskogo-registratsiya-o-rossiyanah-stremyaschihsya-nazhitsya-na-voyne-nazyvayut-otpovedyu-uehavshego-v-adres-ostavshihsya
– Dmitrij Głuchowski w rozmowie z Władisławem Gorinem, Meduza, 2.10.2026: https://meduza.io/video/2026/10/02/chto-voobsche-uehavshiy-mozhet-ponimat-pro-rossiyu
– „Не регистрация, а регистратура”, Nowaja gazieta, 30.09.2026: https://novayagazeta.ru/articles/2026/09/30/ne-registratsiia-a-registratura
– Margarita Zawadska dla Meduzy, 25.09.2026: https://meduza.io/en/feature/2026/09/25/four-years-after-russia-s-wartime-exodus-began-another-wave-may-be-starting-political-scientist-margarita-zavadskaya-on-what-we-ve-learned-about-russian-emigration-since-2022
– Wołodin o emigrantach, The Moscow Times, 14.05.2026: https://ru.themoscowtimes.com/2026/05/14/volodin-prizval-sudit-antivoennih-emigrantov-pri-vozvraschenii-v-rossiyu-a195302
🌐 sprawywschodu.online

💛 Patronite: ⁠patronite.pl/sprawywschodu⁠

☕ Buy Coffee To: buycoffee.to/sprawywschodu

Wydanie specjalne po Warsaw Security Forum 2026: przemówienie generała Grynkewicha o teorii zwycięstwa, panel o zachodnich częściach w rosyjskiej broni i panel o Królewcu, z moim pytaniem do generała Hodgesa o kontrolę zbrojeń. Odcinek jest otwarty i poza programem patronackim.

https://x.com/nexta_tv/status/2110521033895854083
https://x.com/nexta_tv/status/2110505934506123459

Źródła:
https://warsawsecurityforum.org/
https://www.youtube.com/watch?v=PBm9OtkQ1BQ&t=384s
https://www.youtube.com/watch?v=Iqz_PgWr3NQ&t=3684s
https://www.youtube.com/watch?v=gjZGQtv-PiY&t=935s
Patronite: https://patronite.pl/sprawywschodu

Patronite: https://patronite.pl/sprawywschodu

Zachęta do wydania 269 — Czytamy po rosyjsku
Osiemnastego września na forum wychowawczyń przedszkolnych w Moskwie Siergiej Kirijenko powiedział wprost: celem w wojnie z Zachodem są rosyjskie dzieci, a przedszkole to pierwsza linia frontu. Słuchamy jego słów w oryginale i sprawdzamy, co w nich nowego i jakie decyzje za nimi idą.

Pełna, godzinna analiza tematu — rosyjska edukacja od przedszkola po studia: mapa urzędów, podręczniki, przysposobienie wojskowe, uczelnie i nauka pod sankcjami, dzieci wywiezione z Ukrainy i szkoła pod okupacją — jest od dziś dostępna dla patronek i patronów Spraw Wschodu na Patronite.

Jak to działa: dwa duże wydania w miesiącu, godzinne, z materiałem audio i pełną bibliografią, dostępne wyłącznie dla patronów. Do każdego jedno krótkie wydanie otwarte, takie jak to. Wsparcie od dwudziestu pięciu złotych miesięcznie: patronite.pl/sprawywschodu
Zaprasza Bartosz Gołąbek

📎 Źródła omawiane w odcinku:
– Forum „Время дошкольного образования”, Moskwa, 18.09.2026 — zapis otwarcia (S. Kirijenko, O. Kołudarowa, J. Jampolska)
– TASS, 19.09.2026: relacja z forum
– Zapowiedź forum: https://mo73.gosuslugi.ru/news/vserossijskij-forum-rabotnikov-doshkolnogo-obrazovaniya-vremya-doshkolnogo-obrazovaniya-startuet-18-sentyabrya/
– „А поговорить?”: rozmowa z Dimą Zicerem (YouTube)
– „Коммерсантъ”, 22.10.2022: Kirijenko na Forum wychowawców klas — https://www.kommersant.ru/doc/5631885
– Lenta.ru, 25.02.2023: Kirijenko o „linii frontu o przyszłość” — https://lenta.ru/news/2023/02/25/liniya/

🌐 sprawywschodu.online

💛 Patronite: patronite.pl/sprawywschodu

Obok Kraju Zabajkalskiego biegnie gazociąg Siła Syberii, którym gaz płynie do Chin. Do Czyty nie popłynął ani metr sześcienny — choć na gazyfikację miasta wypłacono już prawie sześć miliardów rubli. Czytamy reportaż Ludzi Bajkału o tym, co się z tymi pieniędzmi stało po drodze.

Pełna, godzinna analiza tematu – Daleki Wschód od sali plenarnej forum we Władywostoku po wsie, z których nie wraca dziesiąta część mężczyzn — jest od dziś dostępna dla patronek i patronów Spraw Wschodu na Patronite.

Jak to działa: dwa duże wydania w miesiącu, godzinne, z materiałem audio i pełną bibliografią, dostępne wyłącznie dla patronów. Do każdego jedno krótkie wydanie otwarte, takie jak to.

Wsparcie od 25 zł: patronite.pl/sprawywschodu

Na karcie do głosowania w rosyjskich wyborach parlamentarnych jest dziesięć partii. Jeszcze w lipcu miało ich być jedenaście. Czytamy czterdziestostronicowy pozew, który usunął z wyborów jedyną partię idącą do nich z hasłami antywojennymi — i sprawdzamy, dlaczego zrobiono to akurat w sierpniu, skoro listę zarejestrowano wcześniej.

Pełne wydanie analityczne o wyborach do Dumy Państwowej dostępne będzie od 7.09 w całości dla Patronów Spraw Wschodu w serwisie Patronite.

Zaprasza Bartosz Gołąbek

💛 Patronite: patronite.pl/sprawywschodu
☕ Buy Coffee To: https://buycoffee.to/sprawywschodu
🌐 sprawywschodu.online

Od września 2026 roku Sprawy Wschodu w nowym formacie.

Na Spotify i YouTube nadal znajdziecie otwarte odcinki podcastu, tak jak dotąd. Zmienia się to, co za nimi stoi: każdy odcinek otwarty będzie fragmentem dwóch większych, pełnych analiz, które w całości opublikujemy dla Patronów na Patronite.

Nic nie znika, dochodzi głębsza warstwa dla tych, którzy chcą pójść dalej niż pozwala na to pojedynczy odcinek.

Pełne dwie analizy będą dostępne w subskrypcji od 25 złotych miesięcznie, publikowane dwa razy w miesiącu.

Szczegóły i zapisy na liście informacyjnej na stronie Lista informacyjna Spraw Wschodu.

Więcej szczegółów w odcinku 266. Zapraszamy do słuchania!

Etnograficzny słownik wojny — projekt Aleksandry Archipowej i Jurija Łapszyna, oparty na ponad siedmiu tysiącach pism rosyjskich żołnierzy i ich rodzin do Rzeczniczki Praw Człowieka. To nie jest słownik w klasycznym rozumieniu tego słowa. To portret wojny skreślony pojęciami i praktykami państwa, które nie ma języka na własne zbrodnie — więc język ten wytworzyli sami poszkodowani, w okopach, kodem zapożyczonym z więzienia i podwórka.

Czytamy ten materiał, żeby zrozumieć, jak działa przemoc od środka. Jak mówi Archipowa: zrozumieć nie znaczy zaakceptować.

0:00 Wstęp
2:10 Kontekst
9:05 Uwaga wstępna: dlaczego w ogóle o tym mówimy
11:58 Antyjęzyk — teoretyczny rdzeń projektu
14:49 Nieoczekiwana genealogia: prawa covidowe
16:18 Dwie zasady zbrodniczej dla samej siebie armii
20:04 Dlaczego front stoi — bo tak działa ten układ
21:45 Nieobecność Ukrainy — najgłębsze przemilczenie
25:00 Podstawowe pojęcia śmierci i przemocy wewnętrznej
26:30 Pseudonim jako instytucja obowiązkowa
27:00 SOCZ i ewolucja kodów liczbowych
29:23 Baza „Ałuszta” i gamifikacja wojny
30:10 Słowa, które zmieniły znaczenie
31:10 Ekonomia wymuszeń i „czarne wdowy”
33:23 Wielodzietność — paradoks polityki demograficznej
35:07 Jeńcy — „kwarantanna” bez rehabilitacji
36:15 Puenta
40:47 Słownik pojęć
43:47 Zakończenie

https://slovar-svo.online/ot-avtorov.html
https://www.youtube.com/watch?v=BUs7LZ8nZYI
https://www.youtube.com/watch?v=280GjYQy_YY
https://www.youtube.com/watch?v=Y9Sq-ly-P4k&t=281s
https://www.youtube.com/watch?v=8_ZQAx8IRSg

Wspieraj Sprawy Wschodu:
https://buycoffee.to/sprawywschodu
https://patronite.pl/sprawywschodu
https://sprawywschodu.online/

Wojenna lekcja przetrwania – Rosja, Ukraina, Polska w cieniu bieżących wydarzeń

264 wydanie podcastu Czytamy po rosyjsku prowadzą wspólnie Bartosz Gołąbek i Marcin Strzyżewski.
Bartosz Gołąbek to gospodarz podcastu, rusycysta, akademik i wykładowca, który od dwustu sześćdziesięciu czterech odcinków czyta i analizuje z Państwem oryginalne teksty rosyjskojęzyczne, szukając w nich tego, co mówią o władzy, języku i współczesności.

Marcin Strzyżewski to dziennikarz i reporter, absolwent kultury Rosji i narodów sąsiednich Uniwersytetu Jagiellońskiego, autor książek o Rosji i Białorusi, na co dzień relacjonujący wydarzenia ze Wschodu dla stu pięćdziesięciu tysięcy widzów na własnym kanale.
W tym odcinku rozmawiamy o sprawach bieżących na linii Rosja–Ukraina–Polska, a punktem wyjścia do dyskusji o odporności, przygotowaniu i funkcjonowaniu społeczeństwa w warunkach wojny jest najnowsza książka Marcina, „Wojenna lekcja przetrwania”. Książkę można kupić tutaj: ⁠https://www.naffy.io/marcin-strzyzewski/wojenna-lekcja-przetrwania-wb4⁠
Przypominamy też, że od września podcast wchodzi w nowy, dwupoziomowy model funkcjonowania: odcinki otwarte pozostają na Spotify i YouTube, a dla patronów przygotowujemy dodatkową, pogłębioną analizę. Więcej informacji i zapis na newsletter na stronie sprawywschodu.online.

Dziękujemy za wsparcie projektu Sprawy Wschodu w serwisach:

Buy Coffee To: ⁠https://buycoffee.to/sprawywschodu⁠
Patronite: ⁠https://patronite.pl/sprawywschodu⁠
Więcej o projekcie: ⁠https://sprawywschodu.online

Czytamy po rosyjsku — wydanie 263 Przed mikrofonem Bartosz Gołąbek.
Litwa, Łotwa, Estonia: trzy kraje, jedna presja, która nadchodzi znad morza, od Białorusi i z wewnątrz. W tym wydaniu czytamy, co o regionie piszą i mówią sami jego mieszkańcy po rosyjsku: o pomniku, który jedni nazywają historią, a inni „historycznym chuligaństwem”, o teatrze w Rydze walczącym o prawo do własnego języka, o granicach, które zamykają się i otwierają w rytmie nastrojów Moskwy, i o białoruskiej telewizji przekonującej widzów, że Zachód szykuje krajom bałtyckim wyludnienie.
Na koniec, jak zawsze, kolejna litera Alfabetu Ukrainy w felietonie Nikodema Cudzicha.
W podcaście:
0:00 powitanie i wprowadzenie
3:41 o nowej formule podcastu od września 2026
4:55 Litwa
25:53 Łotwa
47:05 Estonia
1:02:22 felieton Nikodema Cudzicha litera „i”

Wybrane źródła:
https://www.delfi.lt/ru/opinions/comments/kaliynyy-kapkan-lukashenko-pochemu-sdelka-s-minskom-ugrozhaet-bezopasnosti-latvii-120268778
https://www.delfi.lt/multimedia/prityazhenie-litvy/prityazhenie-litvy-s-istorikom-pamyatnik-muravevu-eto-bylo-istoricheskoe-huliganstvo-rossii-120189569
https://gorod.lv/novosti/367074-v-latvii-naschitali-bolee-300-dorozhnyh-ukazatelei-s-upominaniem-rossiiskih-i-belorusskih-gorodov
https://gorod.lv/novosti/367350-v-latvii-vstupaut-v-silu-popravki-k-zakonu-o-zaschitnyh-zonah-vdol-gosgranitsy-vvoditsya-30-metrovaya-polosa
https://gorod.lv/novosti/367333-rizhskii-russkii-teatr-vystupil-protiv-zapreta-russkogo-yazyka-v-publichnoi-kommunikatsii
https://rus.lsm.lv/statja/kultura/teatr/03.07.2026-video-direktor-teatra-imeni-mixaila-cexova-my-stali-politiceskim-instrumentom-vo-vremya-voiny.a653780/
https://www.lrt.lt/en/news-in-english/19/2958312/lithuania-gears-up-to-dismantle-chornobyl-type-reactors-for-the-first-time-in-the-worldhttps://rus.postimees.ee/8500408/rossiya-zakryvaet-chast-pogranpunktov-na-granice-s-estoniey-latviey-i-finlyandiey
https://rus.postimees.ee/8502539/litva-hochet-uchastvovat-v-sisteme-yadernogo-sderzhivaniya-nato
https://rus.delfi.ee/statja/120594966/mnenie-ya-budu-pervym-kto-pozhmet-ruku-centristam-i-skazhet-razvalinami-sovetskogo-gerba-udovletvoren
https://bublik.delfi.ee/statja/120590161/na-territorii-narvskogo-zamka-teper-mozhno-razbit-palatku-i-perenochevat-v-kempere
https://rus.delfi.ee/statja/120589118/netronutaya-i-dikaya-priroda-starinnye-rybackie-derevni-zamki-i-prozrachnye-ozera-kakie-krasivye-mesta-mozhno-nayti-v-estonii
https://rus.delfi.ee/statja/120591070/takoe-oshchushchenie-chto-narva-eto-mesto-stradaniy-eshche-so-vremen-petra-pervogo-chto-govoryat-lyudi-v-ocheredi-u-granicy
https://www.lrt.lt/ru/novosti/17/2976287/na-litovskom-ozere-v-prigranich-e-zvuchit-minsk-kakie-messedzhi-adresovany-zhiteliam-litvy
https://www.youtube.com/watch?v=bcg61bJhQlY

Strona podcastu: https://www.sprawywschodu.online
Wspieraj nas:
Buy Coffee To
https://www.buycoffee.to/sprawywschodu
Patronite
https://www.patronite.pl/sprawywschodu

EP. 262 | Po co Rosji Królewiec. 80 lat Kaliningradu
Przed mikrofonem Bartosz Gołąbek.
Kaliningrad świętuje osiemdziesiąt lat. Czytamy, co rosyjska władza mówi o tym mieście w roku jubileuszu — i słuchamy, czego boją się sami Rosjanie, gdy rozmawiają o nim między sobą. Na forum Klubu Wałdaj, trzy dni przed naszym nagraniem, padło pytanie: czy Kaliningrad skończy jako zapomniana peryferia? I czy zostaniemy sami na brzegu tej bałtyckiej kałuży? Zaglądamy też do ich własnego rocznika statystycznego — także tam, gdzie zostawia białe plamy.
W odcinku felieton Nikodema Cudzicha z cyklu Alfabet Ukrainy — litera Y, Yrij (1:09:00)

0:00 wprowadzenie
1:18 o przyszłości podcastu od września
2:33 o historii powstania i nazwie Królewca
10:55 o trudnej miejskiej tożsamości i historii
19:14 po co Rosji Kalinigrad – beczka prochu i kosztów
20:50 konferencja Klubu Wałdajskiego w Królewcu
31:53 „zostawmy choćby cyfrową furtkę polskiej młodzieży”
34:25 jak mówi i myśli o Królewcu Moskwa
41:15 oficjalne statystyki i białe plamy
48:51 jubileusz 80-lecia rosyjskiego Kaliningradu
55:45 codzienne życie kaliningradczyków
1:05:00 podsumowanie
1:09:00 felieton Nikodema Cudzicha – litera Y

Prowadzący: Bartosz Gołąbek
Kanał: Sprawy Wschodu
https://sprawywschodu.online

Wesprzyj projekt:
https://buycoffee.to/sprawywschodu
https://patronite.pl/sprawywschodu