W tym odcinku podcastu na kanale Sprawy Wschodu wyjątkowo nie „czytamy po rosyjsku”, lecz proponujemy czytanie Ukrainy – jako próbę otwarcia nowej audio-przestrzeni rozmowy o wojnie, języku i doświadczeniu współczesności. Bartosz Gołąbek rozmawia z Aleksandrą Brzuzy – rusycystką, tłumaczką literatury współczesnej, wykładowczynią, pasjonatką kina i muzyki rockowej, wielokrotnie obecną na wschodnich rubieżach Europy, w Rosji, na Białorusi, a przede wszystkim w Ukrainie. Rozmawiamy o Ukrainie przez pryzmat historii współczesnej, literatury i języka, a także o tym, jak opowiadać wojnę bez estetyzacji i uproszczeń. Punktem wyjścia są fragmenty książki Brud (Khaki) autorstwa Siergieja Siergiejewicza „Sajgona”, w przekładzie Aleksandry Brzuzy. Książka została wydana w 2024 roku nakładem krakowskiej oficyny Ha!art. To literatura surowa i bezkompromisowa, posługująca się językiem wojny i jej zaplecza – językiem, którego nie sposób wygładzić.
⚠️ Uwaga: w cytowanych fragmentach pojawia się nienormatywna leksyka, obecna w oryginale i zachowana w przekładzie jako element świadectwa i integralna część narracji.
Do formuły „Czytamy po rosyjsku” wracamy już w kolejnym tygodniu. Zapraszamy do słuchania, komentowania i dzielenia się refleksjami.
Bartosz Gołąbek mówi o kobiecym tenisie i Australian Open jako punkcie wyjścia do refleksji nad granicami neutralności w sporcie. Analizuje postawę Aryna Sabalenka, zestawiając sportowe deklaracje z politycznym i symbolicznym kontekstem, w jakim dziś funkcjonują zawodniczki z Europy Wschodniej.
W dalszej części odcinka o rosyjskiej platformie demokratycznej przy Parliamentary Assembly of the Council of Europe, napięciom wewnątrz rosyjskiej opozycji oraz pytaniu o reprezentowanie „antywojennej Rosji”. Następnie werbunek studentów na wojnę przez uczelnie i narastającą kontrolę nauki i badań, pokazując, jak sport, edukacja i nauka zaczynają funkcjonować według tej samej logiki państwa wojennego. Zaprasza Bartosz Gołąbek
Spis treści: 0:00 powitanie i wprowadzenie 1:58 Australian Open i konflikt moralny gwiazd tenisa 20:34 pierwsze spotkanie rosyjskiej platformy w Zgromadzeniu Parlamentarnym Rady Europy 35:19 oblana sesja = bilet na wojnę 42:16 badania naukowe z „towarzyszem majorem” na kolanach
Źródła i materiały wykorzystane w odcinku Tenis / Australian Open Sport.ru — finał Australian Open: Sabalenka – Rybakina https://www.sport.ru/tennis/tennis-australian-open-final-sobolenko-rybakina-pryamaya-translyatsiya/article639649/ SportArena.kz (Threads) — kontekst sportowy i reakcje https://www.threads.com/@sportarena_kz/post/DULGliMiKG- Konferencje prasowe i wypowiedzi: https://www.youtube.com/watch?v=hl9fPrsy8Ls https://www.youtube.com/watch?v=d6fgxoxsbPo Rosja: studenci i werbunek na wojnę Projekt „Черта” — Nie zdałeś sesji? Weź do ręki drona https://cherta.media/story/ne-sdal-sessiyu-beri-v-ruki-dron/ Rosja: nauka, badania i kontrola państwa T-Invariant — „Nieokiełznani bojownicy”: FSB i kontrola nad nauką https://t-invariant.org/2025/02/niokrotimye-bojtsy-u-fsb-poyavyatsya-svoi-gosuslugi-dlya-kontrolya-za-uchyonymi-2/ Rosja: opozycja i PACE Meduza — platforma rosyjskiej opozycji przy Zgromadzeniu Parlamentarnym Rady Europy https://meduza.io/feature/2026/01/30/v-strasburge-vpervye-sobralas-platforma-rossiyskoy-oppozitsii-pri-pase
Wesprzyj „Sprawy Wschodu” Jeśli chcesz wesprzeć powstawanie podcastu Sprawy Wschodu i kolejnych odcinków „Czytamy po rosyjsku”, możesz to zrobić tutaj: ☕ Buy Coffee To https://buycoffee.to/sprawywschodu ❤️ Patronite https://patronite.pl/sprawywschodu Dziękuję za każde wsparcie — pozwala ono rozwijać projekt i zachować jego niezależny charakter.
W 243 wydaniu podcastu „Czytamy po rosyjsku” przyglądamy się Kaukazowi – od Czeczenii, przez Południową Osetię, po szerszy kontekst regionalny.
Analizujemy wypowiedzi Adama Delimchanowa o „tradycji” i kontroli Czeczenów żyjących poza republiką, osadzając je w kontekście napięć wokół władzy w Czeczenii, presji społecznej wobec kobiet oraz aktywności czeczeńskiej emigracji. Następnie omawiamy umizgi Zacharowej do rządu Gruzji i dymisję rządu Południowej Osetii, pytania o rozliczenie rosyjskich środków finansowych i kalendarz polityczny przed wyborami prezydenckimi. Całość domyka refleksja nad mechanizmami władzy i lojalności na peryferiach imperium.
🎙 Przed mikrofonami: Bartosz Gołąbek i Magdalena Paciorek
0:20 staż merytoryczny w Sprawach Wschodu wokół tematyki Ukraińskiej 2:10 rosyjska delegacja w Zgromadzeniu Parlamentarnym Rady Europy 5:27 sytuacja Czeczenek i lokalne tradycje 15:13 Delimchanow przejmuje inicjatywę 26:50 Marii Zacharowej umizgi do gruzińskiego rządu 36:06 skandale korupcyjne w Cchinwali (Południowa Osetia)
🌍 Strona projektu: https://sprawywschodu.online
🤝 Wsparcie projektu „Sprawy Wschodu”: Jeśli uważasz, że ta praca ma sens, możesz wesprzeć nas tutaj: BuyCoffeeTo: https://buycoffee.to/sprawywschodu Patronite: https://patronite.pl/sprawywschodu
Źródła i materiały: SOVA (Tbilisi): Delimchanow o „tradycjach” poza Czeczenią https://sovanews.tv/2026/01/10/delimhanov-o-planah-sosredotochitsya-na-tradicziyah-sredi-chechenczev-za-predelami-chechni/ Materiał wideo – wywiad z Anzorem Maschadowem https://www.youtube.com/watch?v=uunv_it3EG4 Kavkaz.Realii: czeczeńskie kobiety w 2025 roku – przemoc i brak ochrony poza regionem https://www.kavkazr.com/a/chechenskie-zhenschiny-v-2025-m-tragedii-nasilie-i-otsutstvie-zaschity-za-predelami-regiona/33631666.html JAMnews: przyczyny dymisji rządu Południowej Osetii https://jam-news.net/ru/%D0%B2-%D1%87%D0%B5%D0%BC-%D0%BF%D1%80%D0%B8%D1%87%D0%B8%D0%BD%D0%B0-%D0%BE%D1%82%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%BA%D0%B8-%D0%BA%D0%B0%D0%B1%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B0-%D1%8E%D0%B6%D0%BD%D0%BE%D0%B9-%D0%BE/ BFM.ru – tło polityczne w Południowej Osetii https://www.bfm.ru/news/596052 Materiał wideo – Południowa Osetia wiadomości https://www.youtube.com/watch?v=fOB77du5fzA Echo Kavkaza: Gruzja i narracja o współpracy z Rosją https://www.ekhokavkaza.com/a/zaharova-v-gruzii-vsyo-boljshe-storonnikov-sotrudnichestva-s-rossiey/33657409.html Instagram – Limda (Albina) Ibragimova https://www.instagram.com/p/DS73O4yiO5F/
Rekrutujemy do redakcji Spraw Wschodu na praktyki / staż
Szukamy osoby zainteresowanej Ukrainą, która nie boi się mikrofonu i chce współtworzyć autorski, ekspercki projekt medialny: podcast i redakcję Spraw Wschodu.
Forma pracy: online Doświadczenie medialne: niewymagane
Kogo szukamy? – osoby głęboko zainteresowanej Ukrainą (dzieje, współczesność, kultura, społeczeństwo) – osoby, która swobodnie czuje się przy mikrofonie i w wystąpieniach publicznych – osoby komunikatywnej, odpowiedzialnej i gotowej do nauki – doświadczenie w mediach nie jest konieczne
Czego się u nas nauczysz? – pracy przy podcaście i w autorskim projekcie eksperckim – planowania i tworzenia treści analitycznych i popularyzatorskich – pracy z mediami i narzędziami AI – podstaw montażu audio – pracy zespołowej i pod presją czasu
Organizacja i rekrutacja
– staż / praktyka bezpłatna – projekt ma charakter ekspercki i autorski (nie jesteśmy redakcją komercyjną ani korporacyjną) – zainteresowanych prosimy o kontakt w dowolnej formie – wybrane osoby poprosimy o CV i krótki list motywacyjny – do wybranych kandydatów wyślemy krótkie zadanie testowe – z wybranymi i zainteresowanymi po tym etapie osobami spotkamy się online i ustalimy zasady współpracy – zastrzegamy sobie prawo do kontaktu wyłącznie z wybranymi osobami
To jubileuszowy odcinek podcastu. Wchodzimy w 6. rok „Czytamy po rosyjsku”. Wydanie 242. Rozmawiamy o wojnie z perspektywy presji, ale nie tylko frontu. Zaczynamy od zimy – jako czynnika materialnego i logistycznego – a następnie przechodzimy do morale, zmęczenia społecznego i politycznych ograniczeń. Analizujemy czynniki nacisku działające równocześnie na Ukrainę i Rosję: zasoby, czas, odporność społeczeństw, kalkulacje elit i granice wytrzymałości systemów. Bez uproszczeń, bez propagandowych skrótów – rozmowa o wojnie jako procesie wyczerpywania.
🎙️ Rozmawiają: Bartosz Gołąbek i Marcin Strzyżewski 📌 6 lat podcastu „Czytamy po rosyjsku”
🗳️ Głosowanie – Osobowość Roku (Nauka) Bartosz Gołąbek – adiunkt w Katedrze Kultury Słowian Wschodnich Instytutu Filologii Wschodniosłowiańskiej Uniwersytet Jagielloński, Kraków. Plebiscyt organizowany przez Gazetę Krakowską. 👉 https://gazetakrakowska.pl/dr-bartosz-golabek/pk/8480511
☕ Wsparcie podcastu Patronite: https://patronite.pl/sprawywschodu Buy Coffee To: https://buycoffee.to/sprawywschodu
Boże Narodzenie w barwach khaki – jak Rosyjska Cerkiew Prawosławna mówi dziś o wojnie, państwie i „tradycyjnych wartościach”? Analiza świątecznych wystąpień patriarchy Cyryla, decyzji instytucjonalnych i roli Cerkwi w systemie władzy w Rosji.
🎙️ Prowadzi: Bartosz Gołąbek | Podcast Czytamy po rosyjsku 📅 Nagranie: 12 stycznia 2026
00:00 Wprowadzenie 2:15 Kontekst odcinka – domniemane poparcie dla cerkwi 3:46 Patriarchat wojenny 8:46 TASS pyta Patriarchę Cyryla 19:22 Благими намерениями – książka o cerkwi Kseni Łuczenko 31:31 o poglądach Metropolity Tichona (Szewkunowa) 39:22 nowy cennik usług rytualnych
Autorskie, wieloźródłowe podsumowanie społeczeństwa i kultury Rosji w 2025 roku opracowane przez Bartosza Gołąbka. Zestawienie oparte na danych, raportach, tekstach kultury i mediach rosyjskich oraz emigracyjnych. Jedyny taki projekt w polskiej przestrzeni internetowej.
Świadome wykorzystanie niektórych materiałów niestety wyklucza monetyzację tego podcastu, ale pozwala zachować rzetelny i dokumentacyjny charakter całości. Jeśli uznają Państwo tą pracę za wartościową – wsparcie przez Buy Coffee To pozwoli utrzymać ten format.
1:57 Putinizm w 4. roku wojny 7:50 Straty wojenne 13:30 Gospodarka 18:09 Represje 30:44 Elity 38:30 Emigracja 40:45 Internet i media 59:58 Kino i seriale 1:08:00 Literatura 1:20:01 Teatr 1:25:06 Muzyka 1:46:42 Muzea 1:54:05 Zakończenie
LINKI I MATERIAŁY ŹRÓDŁOWE SPOŁECZEŃSTWO / PAŃSTWO
Czytamy po rosyjsku – wydanie 239 🎙️ Zaprasza Bartosz Gołąbek
Podsumowanie roku 2025 na Kaukazie Południowym. Armenia po Karabachu i przed wyborami. Azerbejdżan jako regionalny lider po zwycięstwie, ale bez ideowych perspektyw. Gruzja między zarządzaną demokracją, represjami i walką klanową.
🎧 Następny odcinek: Rosja 2025 — kultura i społeczeństwo.
00:00 – Wprowadzenie: Kaukaz Południowy po roku 2025 1:22 – Armenia: Karabach, Giumri, nowa tożsamość i wybory 2026 39:24 – Azerbejdżan: zwycięstwo bez wojny, Wardanjan, relacje z Moskwą 58:00 – Gruzja: represje, walka klanowa i autorytaryzm z potencjałem
W tym wydaniu „Czytamy po rosyjsku” omawiamy trzy wątki : spektakl władzy, kryzys opozycji i kontrolę komunikacji. Punktem wyjścia jest coroczna konferencja prasowa Władimira Putina jako narzędzie zarządzania narracją 13:59. Następnie przyglądamy się konfliktom wewnątrz rosyjskiej opozycji 34:13 oraz komunikatorowi MAX – elementowi budowy „suwerennej” przestrzeni cyfrowej 58:59.
🎙 Rozmawiają: Bartosz Gołąbek i Magdalena Paciorek
Wesprzyj Sprawy Wschodu: ☕ BuyCoffeeTo: https://buycoffee.to/sprawywschodu ❤️ Patronite: https://patronite.pl/sprawywschodu 📌 Sprawy Wschodu w sieci: Sprawy Wschodu w sieci:
W 237 wydaniu Bartosz Gołąbek omawia trzy wątki: 1:15 • Sytuacja po uwolnieniu kolejnej grupy białoruskich więźniów politycznych i geopolityczne konsekwencje decyzji Mińska – konferencja w Ukrainie i gra Łukaszenki wokół sankcji i rozmów międzynarodowych. 🔗 https://novayagazeta.eu/articles/2025/12/14/v-ukraine-proshla-press-konferentsiia-osvobozhdennykh-belorusskikh-politzakliuchennykh 33:20 • 200 lat od powstania dekabrystów – współczesna interpretacja historii w Rosji, narracja państwowa i polemika historyczna. 🔗 https://baikal-journal.ru/2025/12/11/zdes-net-na-mne-czepej/ 36:10 • Jelcyn Center w Jekaterynburgu – dziesięć lat istnienia, narastająca presja polityczna, próby „patriotyzacji” i fazowe wygaszanie instytucji. 🔗 https://semnasem.org/articles/2025/11/13/elcin-centr-protiv-vseh 🔗 https://ura.news/news/1053039314 🔗 https://www.kommersant.ru/doc/8273254 🔗 https://yeltsin.ru/news/anna-borodulina-o-sozdanii-vystavki-10-let-v-centre/
Rekrutujemy do redakcji Spraw Wschodu na praktyki / staż
Forma pracy: online
Doświadczenie medialne: niewymagane
Kogo szukamy?
Czego się u nas nauczysz?
Organizacja i rekrutacja
Zainteresowani? Odezwijcie się do nas 
Sprawy Wschodu 